Website Openbaar Lichaam Bonaire:
‘Bonaire heeft opnieuw een belangrijke stap gezet in het versterken van taalonderwijs en onderwijskansen op het eiland. Op 7 juli ondertekenden het Openbaar Lichaam Bonaire (OLB) en álle bekostigde basisscholen op het eiland een gezamenlijke intentieverklaring om samen te werken aan de ontwikkeling van een methode Nederlands als Vreemde Taal (NVT). De ondertekening viel samen met een bijzonder bezoek van twee recent gepromoveerde onderzoekers, Gil-Marie Mercelina en Melissa van der Elst-Koeiman, die hun proefschriften overhandigden aan gedeputeerde Nina den Heyer.’
Beide promovendi deden onderzoek binnen het NWO-project ‘Tweetaligheid, geletterdheid en onderwijssucces in Caribisch Nederland’, in samenwerking met de Radboud Universiteit Nijmegen en de University of Curaçao.
Gil-Marie Mercelina richtte zich op de leesontwikkeling van jonge kinderen (groep 2-4) en promoveerde op 8 januari 2025.
Melissa van der Elst-Koeiman onderzocht leerlingen in de bovenbouw (groep 6-8) en promoveerde op 12 juni 2024.
Onder begeleiding van prof. dr. Eliane Segers, prof. dr. Ludo Verhoeven en prof. dr. Ronald Severing leverden zij een wetenschappelijke bijdrage aan de kennis over effectief meertalig onderwijs in de Caribische regio.
Het proefschrift van dr. Gil-Marie Mercelina is hier te lezen:
https://repository.ubn.ru.nl/handle/2066/312426
Mercelina, G.J. ~ Early literacy development in the Dutch Caribbean: The role of Papiamento.
Nijmegen 2025
Uit de Samenvatting:
De verwerving van lees-en spellingvaardigheden is essentieel om geletterd te worden. Geletterdheid is niet alleen cruciaal voor succesvolle deelname aan de moderne samenleving, maar ook een noodzaak voor schoolsucces. Onder- zoek geeft aan dat geletterdheid die eerst wordt verworven in de moedertaal (T1: Taal 1) positief van invloed is op de latere geletterdheidsontwikkeling in een tweede taal (T2: Taal 2). Echter, in veel postkoloniale contexten leren kinderen lezen in een T2, vaak een koloniale taal. Deze koloniale taal komt niet overeen met de thuistaal van de kinderen, vaak een creooltaal. Deze dis- crepantie heeft historisch gezien geleid tot uitdagingen zoals zittenblijven en schooluitval.
Een dergelijke koloniale context is te vinden op de Nederlands-Carib- ische eilanden Aruba, Bonaire en Curaçao. Op deze eilanden is de creooltaal Papiaments de T1, terwijl het Nederlands de ex-koloniale taal (T2) wordt gebruikt door de overheid en in het onderwijssysteem, naast de T1. Veel kinderen leren lezen in het Nederlands, wat in deze context als een vreemde taal moet worden beschouwd, omdat deze buiten het klaslokaal meestal niet wordt gebruikt. De creooltaal Papiaments had daarentegen lang geen plaats in het onderwijs, mede door de lage status, die deze creooltaal had. Recentelijk is er meer waardering voor creooltalen, wat geleid heeft tot de mogelijkheid om geletterdheid te ontwikkelen in zowel T1 als T2, in dit geval T1 Papia- ments en T2 Nederlands.
Sinds de invoering van T1 Papiaments als instructietaal (in 2001) zijn er geen studies uitgevoerd naar de ontwikkeling van lezen in deze context. Het is onduidelijk wat de invloed van de instructietaal, de cognitieve en lin- guïstische vaardigheden van kinderen en de mogelijke samenhang tussen talen is op de leesontwikkeling in dergelijke contexten. Bestaande studies zijn voornamelijk beschrijvend en betreffen hoofdzakelijk oudere kinderen of zijn uitgevoerd vóór de introductie van de creooltaal Papiaments in het geletterdheidsonderwijs. Met name ontbreken longitudinale studies.
Dit onderzoek richt zich op de variatie in de ontwikkeling van lees- en spellingvaardigheden in zowel Papiaments als Nederlands onder de kinderen van de Nederlandse Cariben met de creooltaal T1 Papiaments en T2 Neder- lands in de lagere klassen van de basisschool. Het onderzoek vindt plaats in een natuurlijke omgeving en houdt rekening met factoren zoals de volgorde van de instructietaal bij het leren lezen (eerst T1 dan T2 vs. eerst T2 en dan T1), individuele variatie in zowel T1 Papiaments als T2 Nederlands en de samenhang tussen de twee talen.