Bonaire produceert jaarlijks ongeveer 30.000 ton afval. Dat is niet raar. Waar mensen wonen, volgt afval al snel.
Op het eiland zorgt het ontbreken van goede wil voor een serieus afvalprobleem. Al het afval wordt op een bult gegooid en niemand kijkt er daarna meer naar om.
Van Den Haag tot Kralendijk, in de afgelopen weken sprak iedereen over de grote zorgen die men zich maakt over de afvalproblematiek. Dat wel.
Maar ook werd duidelijk dat de wil om het probleem op te lossen niet bij Van der Tweel of BonDiGro in de schappen ligt.
Illustratief voor de wondere wereld van de afvalproblematiek is de boodschap van de waarnemend Rijksvertegenwoordiger, de heer Helmond. Er kwam een einde aan het ‘verscherpte toezicht’ omdat het bestuurscollege formeel weer aan zijn wettelijke taken voldoet’, schrijft Helmond.
Ook de Rijksvertegenwoordiger wist en weet dat het eilandbestuur ‘het minimale’ heeft gedaan. Of zoals hij zelf zei: ‘Het is onuitlegbaar dat ik moet stoppen met het toezicht.’
Staatssecretaris Eric van der Burg beaamde per omgaande dat het eilandelijke bestuur niet verder is gekomen dan ‘het wettelijke minimum.’
Dat ‘wettelijke minimum’ was tegelijk de reden waarom de aanbeveling van de Rijksvertegenwoordiger werd afgewezen. Zijn wens was om een regeringscommissaris te benoemen die de aanpak van de problemen moest versterken.
Want ook al vindt iedereen in Kralendijk en Den Haag dat het lokale bestuur bijna niets heeft gedaan of doet aan de afvalellende, toch wil een meerderheid van de Tweede Kamer niet dat Den Haag de regie over toezicht en handhaving rond de vuilstort overneemt.
Zelfs de motie waarin gevraagd werd om op zoek te gaan naar het geld nodig voor een structurele oplossing voor de problemen bij Selibon haalde geen meerderheid in de Kamer.
Wel was men er in Den Haag voor te porren om het RIVM continue luchtkwaliteit metingen te laten uitvoeren in de directe omgeving. Zodat vragen over de ongezondheid van de bewoners met cijfers kan worden onderbouwd.
Ook de motie waarin werd geopperd dat samenwerking tussen Bonaire, Aruba en Curaçao te bevorderen werd aangenomen. Toch een hele stap, zegt de optimist.
Wie na lezing van de brief (6 maart 2026 – zie noot) van de waarnemend Rijksvertegenwoordiger nog steeds een half vol glas ziet, heeft vermoedelijk ondertussen redelijk serieuze schade opgelopen van de troep die dagelijks de omgeving vergiftigt.
Toeval of niet, deze week maakte Europol bekend dat er in 70 landen 337 mensen zijn gearresteerd wegens illegaal afval transporteren.
Europol meldt dat milieucriminaliteit wereldwijd toeneemt. ‘De illegale handel in afval levert de georganiseerde misdaad hoge winsten op en de risico’s zijn voor criminelen relatief klein. Het gaat vaak gepaard met corruptie, fraude en witwassen: ook bij de Europol-operatie werd beslag gelegd op woningen en bedrijven, vuurwapens en 10 miljoen euro aan contant geld en andere financiële middelen.’
Europol heeft nog niet geantwoord op mijn vraag of er ook Haagse of Bonairiaanse bestuurders bij betrokken zijn.
Noot: Brief waarnemend Rijksvertegenwoordiger Jan Helmond: